Aanbieding en inleiding
Aanbieding
Terug naar navigatie - Aanbieding en inleiding - AanbiedingGeachte leden van de gemeenteraad,
Voor u ligt de Programmabegroting 2027, de eerste begroting van deze nieuwe bestuursperiode. Met deze begroting kiezen we nadrukkelijk voor realisme en realiseren. We verbinden onze ambities aan wat financieel, organisatorisch en praktisch haalbaar is en leggen het accent op uitvoering. Niet alles kan tegelijk. Daarom brengen we scherper in beeld wat nodig en haalbaar is, bereiden we de noodzakelijke afwegingen zorgvuldig voor en richten we ons vervolgens op het daadwerkelijk realiseren daarvan.
Dat is ook de centrale lijn van het Bestuursprogramma 2026-2030. Realiseren is voor deze bestuursperiode onze belangrijkste prioriteit. Veel van de koers voor de langere termijn is bepaald. De opgave is nu vooral om die koers daadwerkelijk tot uitvoering te brengen. Daarom investeren we niet alleen in onze maatschappelijke opgaven, maar ook in de organisatie en uitvoeringskracht die nodig zijn om resultaten te boeken.
Die keuze wordt concreet zichtbaar in de woningbouw, de ontwikkeling van bedrijventerreinen en infrastructuur, de uitvoering van de Visie Sociaal Domein en de opgaven in het landelijk gebied. Ook binnen het fysieke domein ligt het accent op uitvoering. We vertalen de Omgevingsvisie in concrete beleidsherzieningen en gebiedsprogramma’s onder de Omgevingswet. Nieuwe visies zullen deze bestuursperiode daarom eerder uitzondering dan regel zijn. We richten onze energie, capaciteit en middelen op het uitvoeren en verder brengen van wat nodig is en al in gang is gezet.
Realisme is daarbij de noodzakelijke keerzijde van realiseren. Niet alles kan tegelijk. Daarom verbinden we ambities nadrukkelijk aan beschikbare middelen, capaciteit en uitvoerbaarheid. We kiezen wat we daadwerkelijk kunnen waarmaken, stellen waar nodig prioriteiten en faseren als dat nodig is.
Realisme en realiseren
Realisme betekent erkennen dat niet alles tegelijk kan, grenzen stellen en op basis daarvan zorgvuldig afwegen wat mogelijk is. Realiseren betekent zorgen voor voldoende uitvoeringskracht en vooral dóén.
Barneveld groeit en ontwikkelt zich. Dat vraagt de komende jaren om aanzienlijke investeringen in onder meer wonen, bereikbaarheid, voorzieningen, economie, duurzaamheid, het sociaal domein en het landelijk gebied. Tegelijkertijd zijn financiële ruimte, personele capaciteit en uitvoeringskracht begrensd. Zoals ook in het Bestuursprogramma is vastgelegd, starten we alleen wat uitvoerbaar is en kiezen voor een tempo dat we kunnen volhouden.
Het Bestuursprogramma 2026-2030 vormt de bestuurlijke routekaart voor deze beweging. Deze Programmabegroting is de eerste vertaling daarvan naar activiteiten, middelen en resultaten.
Daarmee zijn niet alle afwegingen voor de komende jaren al gemaakt. Effecten, financiële consequenties, samenhangen en uitvoerbaarheid moeten op onderdelen eerst verder in beeld worden gebracht. Deze begroting geeft daarvoor richting, stelt financiële kaders en creëert ruimte voor uitvoering.
Gericht investeren en financieel houdbaar blijven
Een belangrijke stap zetten we nu al. Om onze financiële positie houdbaar te houden en de ontwikkeling van onze schuld te beheersen, werken we de komende tien jaar met een investeringsplafond van gemiddeld € 35 miljoen per jaar. In een afzonderlijk jaar is een maximale piek van € 45 miljoen mogelijk. De keuze voor € 35 miljoen is daarbij niet alleen financieel ingegeven, maar sluit ook aan bij een realistisch niveau van uitvoering. Daarmee begrenzen we bewust hoeveel investeringen we tegelijkertijd ter hand nemen.
Het investeringsplafond draagt bij aan het beheersen van de schuldquote en leidt tot lagere kapitaallasten. De financiële ruimte die hierdoor ontstaat, biedt in de eerste jaren mede ruimte om te investeren in onze organisatie en uitvoeringskracht. Zo verbinden we financiële houdbaarheid aan ons vermogen om plannen daadwerkelijk uit te voeren.
De investeringsbehoefte van Barneveld is groter dan binnen het plafond direct kan worden gerealiseerd. Fasering is daarom onvermijdelijk. De gevolgen en samenhangen zijn nog niet volledig in beeld en worden de komende periode verder uitgewerkt. Dat is geen reden om de invoering van het plafond uit te stellen: de ontwikkeling van onze schuldpositie en het realisme over wat financieel en organisatorisch uitvoerbaar is, vragen nu om deze begrenzing.
In februari 2027 leggen wij uw raad een voorstel voor over de investeringen die in 2027 en 2028 binnen het beschikbare plafond kunnen worden uitgevoerd. Daarbij wegen we onder meer maatschappelijke meerwaarde, wettelijke noodzaak, urgentie, uitvoerbaarheid en financiële gevolgen mee. Bij de Kadernota 2028-2031 volgt de integrale meerjarige afweging, waarin ook de investeringen voor de jaren daarna en de inmiddels verder uitgewerkte effecten en samenhangen worden betrokken.
Ruimte voor uitvoering én financieel evenwicht
Omdat realiseren de belangrijkste prioriteit van deze bestuursperiode is, versterken we gericht de uitvoeringskracht van onze organisatie. Ambities krijgen immers pas betekenis als we in staat zijn ze daadwerkelijk uit te voeren. Tegelijkertijd vraagt deze bestuursperiode om scherpe keuzes in de inzet van onze financiële middelen. Daarbij accepteert het college dat in de eerste jaren tijdelijk sprake is van een negatief begrotingsresultaat. Daarmee creëren we ruimte voor de uitvoering van de maatschappelijke opgaven uit het Bestuursprogramma én voor de uitvoeringskracht en dienstverlening die daarvoor nodig zijn. Tegelijkertijd werken we toe naar een structureel sluitend meerjarenperspectief. Vanaf 2029 wordt weer een positief begrotingsresultaat voorzien.
Financiële houdbaarheid vraagt om meer dan het begrenzen van investeringen. We kijken ook kritisch naar onze bestaande inzet: wat kan anders, eenvoudiger en efficiënter en wat kan waar mogelijk minder? Niet iedere maatschappelijke opgave vraagt vanzelfsprekend om meer gemeentelijke inzet.
Daarbij kijken we naar wat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zelf en samen kunnen en waar inzet van de gemeente nodig is. We geven ruimte waar dat kan, werken samen waar dat meerwaarde heeft en nemen verantwoordelijkheid waar dat nodig is. Dat betekent ook eenvoudiger processen, minder onnodige regeldruk en meer ruimte voor initiatief.
De Kadernota 2028-2031 vormt hiervoor een belangrijk integraal afwegingsmoment. We bezien dan de voortgang van het Bestuursprogramma, bestaande en nieuwe inzet, investeringsopgaven, schuld en reserves en onze uitvoeringscapaciteit in samenhang. Zo ontstaat een scherper beeld van wat haalbaar is, waar fasering nodig is en waar een andere aanpak beter past.
Een begroting ingericht op onze opgaven
Deze Programmabegroting is ook de eerste begroting met een vernieuwde programmastructuur. De elf begrotingsprogramma’s sluiten rechtstreeks aan op de elf maatschappelijke opgaven uit het Bestuursprogramma 2026-2030. Daarmee ontstaat een duidelijkere verbinding tussen bestuurlijke ambities, uitvoering en verantwoording.
Per programma brengen we in beeld wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat kost. Daarmee wordt uw raad beter in positie gebracht om richting te geven en het gesprek te voeren over resultaten en de inzet van middelen.
Die resultaten komen uiteindelijk niet alleen tot stand door wat de gemeente doet. Voor veel van de opgaven waar Barneveld voor staat, hebben gemeente, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties elkaar nodig. Dat vraagt om een gemeente die verantwoordelijkheid neemt waar dat nodig is, maar ook ruimte geeft aan de kracht en het initiatief in de samenleving.
Samen werken aan de toekomst van Barneveld
De opgaven voor Barneveld pakken we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op. Daarbij zijn we helder over wat de gemeente kan doen, waar samenwerking nodig is en wat inwoners en organisaties zelf kunnen oppakken. Met deze Programmabegroting leggen wij u de eerste concrete jaarlijkse uitwerking van het Bestuursprogramma 2026-2030 voor. Daarmee zetten we de stap van richting naar uitvoering. Zo werken we de komende jaren gericht verder aan wat Barneveld nodig heeft, met oog voor wat haalbaar en uitvoerbaar is.
Wij zien uit naar de verdere samenwerking met uw raad om de komende jaren te blijven bouwen aan een gemeente die haar kracht behoudt, kansen benut en zich met vertrouwen blijft ontwikkelen.
Het college van burgemeester en wethouders van Barneveld
W. Wieringa J. van der Tak
secretaris burgemeester
Inleiding
Terug naar navigatie - Aanbieding en inleiding - InleidingVan Bestuursprogramma 2026-2030 naar Programmabegroting 2027
Het Bestuursprogramma 2026-2030 vormt het inhoudelijke vertrekpunt voor deze Programmabegroting. In het Bestuursprogramma zijn de maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en uitvoeringslijnen voor deze bestuursperiode vastgelegd. Deze Programmabegroting geeft daarvan de eerste uitwerking in activiteiten, prestaties en middelen voor 2027.
De opgaven waarvoor Barneveld staat zijn omvangrijk en vragen om keuzes die zowel ambitieus als realistisch zijn. Daarom is deze begroting opgesteld vanuit drie samenhangende uitgangspunten:
- Bestuurlijk: werken aan een gemeente waar de basis op orde blijft en waar tegelijkertijd ruimte wordt geboden aan verantwoorde groei van wonen, voorzieningen, economie en leefomgeving.
- Financieel: investeren in maatschappelijke opgaven binnen een financieel houdbaar perspectief, met aandacht voor schuldontwikkeling, uitvoerbaarheid en structurele evenwichten op langere termijn.
- Organisatorisch: sturen op uitvoerbaarheid, opgavegericht samenwerken en een realistische inzet van capaciteit, kennis en middelen.
Deze uitgangspunten vormen het kader waarbinnen de keuzes in deze Programmabegroting zijn gemaakt.
Werken vanuit maatschappelijke opgaven
Deze Programmabegroting is de eerste begroting die volledig is opgebouwd volgens de vernieuwde programmastructuur. De elf begrotingsprogramma's sluiten rechtstreeks aan op de elf maatschappelijke opgaven uit het Bestuursprogramma 2026-2030.
Daarmee versterken wij de verbinding tussen bestuurlijke ambities, uitvoering en verantwoording. Tegelijkertijd wordt de raad beter in positie gebracht om richting te geven, prioriteiten te stellen en het gesprek te voeren over resultaten, keuzes en de inzet van middelen.
Opbouw van de begroting
De begroting bestaat uit verschillende samenhangende onderdelen. De begrotingsprogramma's vormen het inhoudelijke hart van de begroting. Hierin zijn de maatschappelijke opgaven, doelen, activiteiten en middelen uitgewerkt. De paragrafen geven inzicht in de financiële, beheersmatige en organisatorische randvoorwaarden waarbinnen deze programma's worden uitgevoerd.
De Programmabegroting 2027 is als volgt opgebouwd:
- Financieel beeld en beslispunten
Een overzicht van de belangrijkste financiële ontwikkelingen en de besluiten die aan de raad worden voorgelegd. - Begrotingsprogramma's
De uitwerking van de elf maatschappelijke opgaven, inclusief de doelen, activiteiten en middelen voor 2027. - Paragrafen
De beleidsmatige, financiële en organisatorische randvoorwaarden voor de uitvoering van de begroting, waaronder lokale heffingen, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, weerstandsvermogen, verbonden partijen en bedrijfsvoering. - Financiële begroting en bijlagen
De financiële uitwerking van de begroting, de meerjarenraming en de aanvullende financiële en beleidsmatige overzichten.
Binnen een begrotingsprogramma werken we met een duidelijke structuur om zowel de inhoudelijke voortgang als de financiële stromen goed te sturen. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen de inhoudelijke programmalijn en de financiële inrichting.