Paragraaf 1. Lokale heffingen

Inleiding

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Inleiding

Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn de gemeentelijke heffingen (belastingen, leges en rechten) de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. Deze heffingen zijn de enige inkomstenbronnen waarop de gemeenteraad invloed kan uitoefenen. Met name voor de zuivere belastingen, de heffingen waar geen direct aanwijsbare tegenprestatie van de overheid tegenover staat, is er geen maximumbedrag of opbrengst aangegeven. Voor leges en andere betalingen voor overheidsdiensten is bepaald dat er geen winst mag worden gemaakt. De opbrengst van de heffing mag dan in totaal niet hoger zijn dan de kosten die de gemeente moet maken om de diensten te verlenen.

 De opbrengsten van de gemeentelijke heffingen zijn geraamd onder de verschillende producten. Het (meerjaren)beleid ten aanzien van de lokale belastingen is opgenomen in de op 13 november 2024 door de raad vastgestelde Nota lokaal belastinggebied 2024- 2027. Voor zover het beleid van specifieke belastingen afwijkt van de in de nota opgenomen uitgangspunten, is dat hieronder bij die belasting aangegeven. 

 In deze paragraaf komen de volgende zaken aan de orde:

  • Het beleid ten aanzien van de verschillende heffingen en de tarieven;
  • De lokale lastendruk;
  • Gegevens over kwijtschelding

Beleid

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Beleid

Algemeen

Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen en in de Nota lokaal belastinggebied Barneveld 2024-2027. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de Kaderbrief. In het bestuursprogramma is ten aanzien van de inflatieontwikkeling aangegeven dat gewerkt wordt met een driejaarsgemiddelde. Voor 2027 is het percentage voor de indexatie vastgesteld op 2,9%. 

Onroerendezaakbelastingen (OZB) 

Voor de OZB betekent dit, afgezien van de groei, een stijging van de opbrengsten met 2,9% inflatie voor eigenaren woningen en voor de eigenaren en gebruikers van niet-woningen. Daarnaast is in de Kadernota 2025-2028 voor “Verantwoord groeien” gekozen om het scenario Verhogen van de OZB toe te passen. Dit betekent dat de OZB naast de indexatie jaarlijks met 2,5% zal worden verhoogd gedurende een periode van vier jaar. Dit komt voor 2027 neer op een OZB-stijging van de opbrengst van 5,4%. 

Los van deze OZB-stijging is de hoogte van de opbrengst en het tarief afhankelijk van de uitkomst van de jaarlijkse waardering in het kader van de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). Het uitgangspunt van beleid is dat de totale OZB-opbrengst niet zal veranderen als gevolg van een hogere of lagere taxatiewaarde. De opbrengst van deze belastingen is namelijk het resultaat van de waarde en het tarief. Een dalende waarde betekent dat het tarief verhoogd moet worden om de gewenste opbrengst te genereren, terwijl stijgende waardes leiden tot een minder sterke stijging of zelfs tot een daling van de tarieven. De huidige marktontwikkeling van woningen laat zien dat er nog steeds sprake is van een stijgende markt (gemiddeld nu ca. 9%). Na het afronden van de hertaxatie, doen wij een voorstel waarbij de tarieven voor 2027 definitief kunnen worden vastgesteld waarbij ook rekening wordt gehouden met de gemiddelde waardeontwikkeling van de objecten. 

In onderstaande tabel van de tarieven staat een tariefstijging van 9%. Deze zijn gelijk aan de tarieven die zijn opgenomen in de belastingverordening die tegelijk met de begroting door raad worden behandeld. Dit betreft het maximale tarief in percentages van de WOZ-waarde. De definitieve tarieven worden in januari 2027 vastgesteld, wanneer de hertaxatie gereed is. De tarieven mogen dan nog wel naar beneden worden bijgesteld, maar niet meer naar boven ten opzichte van genoemde tarieven. Het percentage kan afwijken van bovenstaande 5,4%, omdat de ontwikkeling van de WOZ-waarde wordt gecorrigeerd op het tarief. De ontwikkeling van de WOZ-waarden leidt daarmee niet tot hogere inkomsten OZB.

Afvalstoffenheffing

Vanwege aanpassingen in de kapitaallasten is er geen tariefaanpassing nodig voor 2027. Sinds 2025 is ervoor gekozen om het overhead-percentage van 50% naar 60% te laten stijgen. Voor 2027 blijft het geldende overhead-percentage gelijk (60%). Het vastgestelde percentage voor indexatie wordt niet op deze heffing toegepast.

Rioolheffing

In het in mei 2021 vastgestelde Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) is een jaarlijkse stijging van 4% voorzien om kostendekkend te zijn. De verhoging is ook in 2027 noodzakelijk ter dekking van kapitaalslasten en mede door de ambities om de klimaatadaptatie vorm te geven. Daarnaast vragen wateroverlast en verdroging steeds meer maatregelen in de publieke ruimte. Het huidige VGRP loopt af in 2026, zodoende zal er in 2027 een nieuw programma Water opgesteld worden waarin onder andere een meerjarenbegroting inzake riolering is opgenomen. 

Sinds 2025 is ervoor gekozen om het overhead-percentage van 50% naar 60% te laten stijgen. Voor 2027 blijft het geldende overhead-percentage gelijk (60%). Om de kostendekkendheid van de rioolheffing te behouden is in 2027 daarom een tariefstijging van 4% benodigd. Het vastgestelde percentage voor indexatie wordt niet op deze heffing toegepast.

Lijkbezorgingsrechten (grafrechten)

De lasten binnen het product Begraven zijn de laatste jaren toegenomen, dit is voornamelijk het gevolg van de lasten die voortvloeien uit de investeringen. Door tariefstijging in 2026 is de kostendekkendheid toegenomen. Voor 2027 worden de tarieven gelijk gehouden. Het vastgestelde percentage voor indexatie wordt niet op deze leges toegepast.

Sinds 2025 is ervoor gekozen om het overhead-percentage van 50% naar 60% te laten stijgen. Voor 2027 blijft het geldende overhead-percentage gelijk (60%). 

Forensen- en toeristenbelasting

Voor de forensenbelasting wordt voor 2027 het percentage voor de inflatieontwikkeling van 2,9% toegepast. In de Kadernota 2025-2028 is gekozen voor “Verantwoord groeien” en het scenario van de verhoging van de OZB toe te passen met een jaarlijkse verhoging van 2,5% gedurende een periode van vier jaar. Vanuit de aangenomen motie M24-66 zal deze jaarlijkse verhoging overeenkomstig voor de forensenbelasting worden toegepast.  Dit komt voor 2027 neer op een verhoging van 5,4%. In het Coalitieakkoord 2026-2030 wordt de noodzaak om extra te verhogen voor de forensenbelasting onderschreven. 

De recreatieve objecten die onder de werking van de Wet WOZ vallen hebben daarnaast ook te maken met de jaarlijkse uitkomst van de herwaardering. Bij een stijgende onroerend goed markt brengt dit een meeropbrengst met zich mede. In de afgelopen jaren was het gebruikelijk om de heffingsmaatstaf aan te passen ter voorkoming van een meeropbrengst waartoe niet besloten is. Ook voor komend jaar zullen wij dit monitoren en indien nodig een wijziging van de heffingsmaatstaf voorstellen.   

Voor 2026 is er een differentiatie in de toeristenbelasting toegepast. In het tarief per overnachting is onderscheid gemaakt naar hotelovernachtingen en overige overnachtingen. Bij de begrotingsbehandeling van afgelopen jaar is motie 25-149 “Voorspelbaarheid in toeristenbelasting” aangenomen. In deze motie werd gevraagd om de toeristenbelasting voor twee jaar vooruit vast te stellen. Het college heeft hiermee ingestemd om de tarieven voor de toeristenbelasting voor de jaren 2027 en 2028 op te nemen in de Verordening toeristenbelasting 2027. Bij raadsmemo van 30 juni 2026 is de raad geïnformeerd over het voornemen van de tarieven toeristenbelasting 2027 en 2028. Voor wat betreft de toeristenbelasting geldt niet het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. 

Om uitvoering te geven aan de motie stellen wij de volgende tarieven voor:

  Huidig tarief   Tarief 2027      Tarief 2028  
Tarief per overnachting     € 1,35      € 1,60        € 1,60
Hotelovernachting       € 1,50   € 1,85 € 1,85

Waarbij de tarieven eenmalig voor 2027 worden verhoogd en deze voor 2028 uit oogpunt van voorspelbaarheid gelijk te houden. De eenmalige verhoging bestaat enerzijds uit de inflatieontwikkeling en anderzijds uit een verhoging om niet (verder) uit de pas te lopen bij de tarieven van de omliggende gemeenten.

Tevens heeft dit jaar een actualisatie plaatsgevonden van de forfaitaire heffingsmaatstaf voor verblijf op vaste en seizoenplaatsen. Uit controles is namelijk gebleken dat de huidige forfaitaire heffing bij vaste en seizoenplaatsen gedateerd zijn en niet langer aansluit bij het werkelijke verblijfsritme van standplaatshouders. Gelet hierop dienen de forfaits opnieuw te worden bepaald. Het gaat daarbij om het vast bedrag (forfait) per vaste of seizoenplaats dat de komende jaren zal gaan gelden. Het bepalen van het verblijfsritme kan op twee manieren plaatsvinden namelijk het daadwerkelijk onderzoek uitvoeren naar het verblijfsritme van recreanten of door het sluiten van een compromis met de exploitanten waar de forfaitaire heffing van toepassing is.  De bepaling van het verblijfsritme heeft gelet op de beperktheid van het aantal exploitanten dat gebruik kan maken van de forfaitaire heffing via compromis plaatsgevonden. De exploitanten zijn geïnformeerd, bezocht en afspraken gemaakt over de toepassing hiervan en deze zijn vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst toeristenbelasting 2027-2031. De overeenkomst wordt naast de verordening toeristenbelasting gevoerd. Het vastgestelde percentage voor indexatie wordt niet op deze belasting toegepast.

Reclamebelasting centrum en Harselaar

Al jaren wordt er een reclamebelasting geheven in het centrum naar een vast bedrag per vestiging. Vanuit de ondernemersvereniging bestaat de behoefte om enige vorm van differentiatie toe te passen in de uitvoering van deze belasting.  Wij zijn hiertoe bereid. Diverse mogelijkheden zijn in ogenschouw genomen maar de voorkeur gaat uit naar een heffing op basis van de WOZ-waarde. Dit wordt nu verder uitgewerkt en wij komen dit jaar nog met een voorstel tot aanpassing van de verordening reclamebelasting.

Sinds dit jaar wordt er een reclamebelasting geheven voor het industrieterrein Harselaar. De opbrengst hiervoor was voor 2026 nog niet meegenomen in de onderstaande tabel, Inkomsten uit heffingen. Voor 2027 is de opbrengst hiervoor meegenomen in het totaal van de reclamebelasting.   

Tarieven begrotingsjaar

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Tarieven begrotingsjaar
Tarieven lokale heffingen
2025
2026
2027
Tarief stijging
Onroerende zaakbelastingen
- eigenaren woningen, in % van de waarde
0,0750
0,0730
0,0796
9,0%
- eigenaren niet-woningen, in % van de waarde
0,2125
0,2022
0,2204
9,0%
- gebruikers niet-woningen, in % van de waarde
0,1676
0,1595
0,1739
9,0%
Afvalstoffenheffing
- éénpersoonhuishoudens
€ 213,80
€ 215,90
€ 215,90
0,0%
- meerpersoonshuishoudens
€ 356,30
€ 359,85
€ 359,85
0,0%
Rioolheffing
- vastrecht tot 350 m3 afvalwater
€ 224,35
€ 233,31
€ 242,65
4,0%
Hondenbelastingen
- voor de 1e hond
€ 58,50
€ 60,70
€ 62,50
3,0%
- voor de 2e hond
€ 81,00
€ 84,00
€ 86,50
3,0%
- voor elke volgende hond
€ 100,00
€ 103,80
€ 106,80
2,9%
- kennels
€ 139,50
€ 144,70
€ 149,00
3,0%
Toeristenbelasting
- per overnachting
€ 1,35
€ 1,35
€ 1,60
18,5%
- per hotelovernachting
€ 1,35
€ 1,50
€ 1,85
23,3%
-
0,0%
-
0,0%
Forensenbelasting
- bij een WOZ-waarde van € 101.000 of minder
€ 238,50
€ 253,50
€ 267,20
5,4%
- bij een WOZ-waarde van meer dan € 101.000
€ 238,50
€ 253,50
€ 267,20
5,4%
vermeerderd met 0,93% van het bedrag waamee de heffings-
maatstaf een bedrag van € 101.000 te boven gaat. Met dien
verstande dat per woning een maximumbedrag geldt van:
€ 1.168,00
€ 1.241,00
€ 1.308,00
5,4%
- voor woningen/onderkomens waarvoor geen waarde is
vastgesteld op grond van de WOZ bedraagt het tarief:
€ 238,50
€ 253,50
€ 267,20
5,4%

Inkomsten uit heffingen

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Inkomsten uit heffingen
bedragen x € 1.000
Lokale heffingen
Rekening 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Belastingen (Algemene dekkingsmiddelen)
01. Onroerende zaakbelastingen woningen
9.100
9.719
10.419
02. Onroerende zaakbelastingen niet-woningen
8.731
9.290
10.008
03. Hondenbelasting
261
266
274
04. Toeristenbelasting
1.087
1.129
1.162
05. Forensenbelasting
1.468
1.506
1.586
06. Reclamebelasting
124
137
398
Totaal Belastingen (Algemene dekkingsmiddelen)
20.771
22.047
23.847
Rechten (Tariefsgebonden)
08. Rioolheffing
6.513
6.845
6.708
08. Rioolheffing - kwijtschelding
(133)
(125)
(125)
09. Afvalstoffenheffing
7.468
7.660
8.075
09. Afvalstoffenheffing - kwijtschelding
(171)
(170)
(170)
10. Begrafenisrechten
1.172
1.245
1.320
11. Parkeergelden
988
942
942
12. Parkeerboetes
534
248
248
13. Marktgelden
33
56
61
14. Leges burgerzaken
1.314
1.297
1.297
15. Leges Wabo vergunningen
2.240
2.489
2.489
16. Leges bestemmingsplannen
1.592
1.097
1.097
17. Overige leges
141
184
184
Totaal Rechten (Tariefsgebonden)
21.691
21.768
22.126
Totaal lokale heffingen
42.462
43.815
45.973

Kostendekkendheid

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Kostendekkendheid

Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing wordt hieronder een uitgebreidere kostendekkendheid weergegeven. Gerekend wordt met een opslag van de overhead ten opzichte van de salariskosten die toegerekend worden aan de betreffende heffing (60%).

In de verzameltabel is de kostendekkendheid van de verschillende leges op hoofdlijnen weergegeven en een totaal kostendekkendheidspercentage (rekening houdend met de in deze programmabegroting voorgestelde tariefsaanpassingen).

Afvalstoffenheffing

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Afvalstoffenheffing
bedragen x € 1.000
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing
Begroting 2026
Begroting 2027
Bedrag
%
Bedrag
%
Kosten
Netto kosten product
Kosten product
6.070
77%
6.276
78%
Inkomsten product, excl. heffingen
- 586
-7%
- 954
-12%
Netto kosten product
5.484
70%
5.322
66%
Toe te rekenen kosten product
Overhead
1.219
16%
1.479
18%
Aandeel straatreiniging (60%)
350
4%
474
6%
BTW
801
10%
800
10%
Toe te rekenen kosten product
2.370
30%
2.753
34%
Totale kosten
7.854
100%
8.075
100%
Totale opbrengst heffing
7.660
8.075
Tekort
- 132
-
Dekkingspercentage opbrengsten
98%
100%

Rioolheffing

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Rioolheffing
bedragen x € 1.000
Kostendekkendheid rioolheffing
Begroting 2026
Begroting 2027
Bedrag
%
Bedrag
%
Kosten
Netto kosten product
Kosten product
4.719
73%
5.237
78%
Inkomsten product, excl. heffingen
- 44
-1%
- 25
0%
Netto kosten product
4.676
73%
5.212
78%
Toe te rekenen kosten product
Overhead
954
15%
890
13%
Aandeel straatreiniging (40%)
525
8%
316
5%
BTW
272
4%
290
4%
Toe te rekenen kosten product
1.752
27%
1.496
22%
Totale kosten
6.428
100%
6.708
100%
Totale opbrengst heffing
6.420
6.708
Overschot, te verrekenen met voorziening VGRP
- 8
-
Dekkingspercentage opbrengsten
100%
100%

Leges en heffingen

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Leges en heffingen
bedragen x € 1.000
Kostendekkendheid heffingen
Lasten taakveld
Overhead incl. rente
BCF /BTW
Totaal lasten
Leges
Andere inkomsten
Dekkings %
Afvalstoffenheffing
6.750
1.479
800
9.029
8.075
954
100%
Rioolheffing
5.553
890
290
6.733
6.708
25
100%
Grafrechten
1.465
387
-
1.852
1.321
-
71%
Leges omgevingsvergunning
6.952
1.286
-
8.238
2.489
-
30%
Leges burgerzaken
2.273
895
-
3.168
1.297
-
41%
20.603
5.621
1.073
27.297
20.208
681
76%

De kostendekkendheid is in bovenstaande tabel toegelicht. Voor de heffingsproducten Riool en Afval hebben we een egalisatievoorziening ingesteld. De producten zijn daardoor altijd in balans, zij het door een onttrekking uit of een dotatie aan de voorziening. Voor de leges gekoppeld aan grafrechten, omgevingsvergunningen en burgerzaken is er geen egalisatievoorziening ingesteld. 

  • Grafrechten: doordat vorig jaar een tariefsverhoging van 25% is ingesteld zien we dat de kostendekkendheid stijgt ten opzichte van de vorige begroting. In de PB26 was de kostendekkendheid 57%.
  • Leges Omgevingsvergunning: de kostendekkendheid binnen dit product blijft achter. Zoals eerder aangekondigd wordt de komende periode hier nader onderzoek naar gedaan zodat met het opstellen van de PB28 een nieuw voorstel kan worden voorgelegd.
  • Burgerzaken: de kostendekkendheid binnen de leges burgerzaken is laag omdat er met wettelijk verplichte maximale tarieven wordt gewerkt. 

Lokale lastendruk

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Lokale lastendruk

Om een indruk te krijgen van de 'lokale lastendruk' wordt berekend wat de huishoudens aan belasting moeten betalen. Daarbij wordt gekeken naar de voor huishoudens gebruikelijke heffingen: de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. 

Door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen wordt jaarlijks een atlas van de lokale lasten opgesteld. Deze atlas geldt voor de VNG als een officiële publicatie die de lokale lasten in beeld brengt.

De bruto woonlasten van meerpersoonshuishoudens lopen, volgens de Atlas voor 2026, uiteen van € 669 tot € 2.279 per jaar. Landelijk gezien bevindt de gemeente Barneveld zich op plaats 126 (plaats 1 heeft de laagste woonlastendruk) van de 342 gemeenten en is Barneveld nog altijd een gemeente met een redelijke gemiddelde lastendruk.

Lokale lastendruk
2025
2026
2027
Barneveld tarieven
- Barneveld (meerpersoons huishoudens)
€ 1.001
€ 1.038
1.087
Hoogste tarieven
- Landelijk *
€ 2.117
€ 2.279
- Gelderland*
€ 1.454
€ 1.559
Gemiddelde tarieven
- Landelijk *
€ 1.053
€ 1.086
- Gelderland*
€ 1.055
€ 1.106
Laagste tarieven
- Landelijk *
€ 680
€ 669
- Gelderland*
€ 727
€ 774
Bron: COELO Atlas van de lokale lasten (www.coelo.nl/digatlas/index)
* nog niet bekend

Kwijtschelding

Terug naar navigatie - Paragraaf 1. Lokale heffingen - Kwijtschelding

Inwoners met een laag inkomen kunnen kwijtschelding krijgen voor de aanslag van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de onroerendezaakbelasting. Bij de beoordeling van het verzoek vindt er een toets plaats naar inkomen en vermogen. De gemeente mag alleen kwijtschelding verlenen als het inkomen niet hoger ligt dan 100% van het bijstandsniveau. Mensen die duurzaam een laag inkomen hebben en in aanmerking zijn gekomen voor kwijtschelding hoeven niet jaarlijks een nieuw verzoek om kwijtschelding in te dienen. Ieder jaar wordt onderzocht of hun aanslagen automatisch kunnen worden kwijtgescholden.

Voor 2025 is 713 keer kwijtschelding verleend met een totaalbedrag van € 304.000. Voor 2026 wordt naar verwachting ongeveer 725 keer kwijtschelding gevraagd en het totaalbedrag wordt ingeschat op € 300.000. Voor 2027 wordt van dezelfde aantallen en bedrag uitgegaan.  

bedragen x € 1.000
Kwijtscheldingen
Rekening 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Kwijtschelding rioolheffing
-133
-125
-125
Kwijtschelding afvalstoffenheffing
-171
-170
-170
Totaal
-304
-295
-295